مقدمه :

تفاوت بین روغن‌های مدل SL و GS سانیسو (Suniso)

انتخاب روغن مناسب برای سیستم‌های برودتی دقیقا مانند انتخاب گروه خونی سازگار برای بدن انسان اهمیت دارد. اگر مایع درستی در رگ‌های سیستم جریان نداشته باشد، خیلی زود شاهد خرابی‌های پرهزینه در کمپرسور خواهید بود. در بازار ایران، روغن سانیسو یکی از نام‌های شناخته شده است که اکثر تکنسین‌ها با آن سروکار دارند. اما چالش اصلی زمانی شروع می‌شود که باید بین دو سری معروف این برند یعنی SL و GS یکی را انتخاب کنید. دانستن تفاوت‌های فنی و کاربردی این دو مدل، به شما کمک می‌کند تا از خسارت‌های سنگین جلوگیری کنید و عمر دستگاه خود را افزایش دهید.

روغن‌های سانیسو (معرفی انواع مدل‌های SL و GS)

برند Suniso سال‌هاست که در صنعت تبرید و تهویه مطبوع به عنوان یک معیار سنجش کیفیت شناخته می‌شود. این کمپانی بلژیکی توانسته محصولاتی را تولید کند که با اکثر کمپرسورهای موجود در بازار جهانی هماهنگی دارد. ما در پروژه‌های مختلف می‌بینیم که تکنسین‌های باسابقه، برای اطمینان از کارکرد صحیح چیلرها و سردخانه‌ها، اولویت اول خود را روی محصولات این برند می‌گذارند. دلیل این اعتماد، سابقه طولانی و فرمولاسیون دقیقی است که این شرکت در تولید روان‌کارها به کار می‌برد تا اصطکاک قطعات متحرک به حداقل برسد.

سری‌های تولید و عرضه شده در بازار ایران توسط این برند به دو دسته کلی GS و SL تقسیم می‌شوند که هر کدام ماهیت شیمیایی کاملا متفاوتی دارند. سری GS همان روغن‌های کلاسیک و قدیمی هستند که سال‌ها در سیستم‌های برودتی سنتی استفاده می‌شدند و امتحان خود را پس داده‌اند. در طرف مقابل، سری SL قرار دارد که با پیشرفت تکنولوژی و تغییر مبردهای جهانی وارد بازار شد. شناخت دقیق این دو دسته بندی به شما کمک می‌کند تا متوجه شوید چرا نمی‌توان این دو روغن را به جای یکدیگر استفاده کرد و هر کدام مخصوص چه نوع سیکلی طراحی شده‌اند.

تفاوت اصلی بین روغن‌های SL و GS

شاید در نگاه اول هر دو محصول یک مایع روان‌کننده به نظر برسند، اما تفاوت بنیادین آن‌ها در فرمولاسیون شیمیایی و پایه ساخت آن‌هاست. سری GS بر پایه نفت خام تصفیه شده تولید می‌شود، در صورتی که سری SL حاصل فرآیندهای پیچیده آزمایشگاهی و مصنوعی است. این تفاوت در ساختار مولکولی باعث می‌شود رفتار روغن در برابر دما، رطوبت و نوع گاز مبرد کاملا تغییر کند. در ادامه تفاوت‌های کلیدی این دو را بررسی می‌کنیم:

پایه ساخت

سری GS از نوع روغن‌های معدنی (Mineral Oil) است که مستقیماً از تصفیه نفت به دست می‌آید، اما سری SL از نوع روغن‌های مصنوعی یا پلی‌ال‌استر (Synthetic / POE) است.

سازگاری با گاز

روغن‌های GS فقط با مبردهای قدیمی مثل R22 سازگارند، اما روغن‌های SL مخصوص گازهای دوستدار محیط زیست مانند R410A و R134a طراحی شده‌اند.

میزان جذب رطوبت

روغن‌های مصنوعی SL به شدت جاذب رطوبت هستند (Hygroscopic) و سریعاً با آب واکنش می‌دهند، اما سری GS مقاومت بیشتری در برابر رطوبت محیط دارد.

بازگشت روغن

در سیستم‌های جدید، روغن‌های SL قابلیت حل‌شدن بهتری در گاز مبرد دارند که باعث می‌شود روغن راحت‌تر به کارتر کمپرسور برگردد.

نقطه ریزش

سری SL معمولاً نقطه ریزش (Pour Point) پایین‌تری دارد و در دماهای بسیار پایین دچار یخ‌زدگی یا واکس‌زدگی نمی‌شود.

قیمت

فرآیند تولید روغن‌های مصنوعی پیچیده‌تر است، بنابراین سری SL قیمت بالاتری نسبت به سری GS دارد.

کاربرد و مزایای روغن‌های GS

این سری از روغن‌ها سال‌هاست که در سیستم‌های برودتی و تهویه مطبوع سنتی نقش اصلی را ایفا می‌کنند. زمانی که صحبت از گازهای کلردار می‌شود، بهترین گزینه استفاده از روغن‌های معدنی است. روغن‌هایی مثل روغن 3GS و روغن 4GS از پرمصرف‌ترین مدل‌های این سری در بازار ایران هستند که تکنسین‌ها برای کولرهای گازی قدیمی و سیستم‌های سردخانه از آن‌ها استفاده می‌کنند. مهم‌ترین مزایا و کاربردهای این روغن‌ها شامل موارد زیر است:

سازگاری کامل با مبردهای CFC و HCFC مانند گاز R22، R12 و R502
پایداری شیمیایی بسیار بالا که باعث می‌شود در طولانی مدت خاصیت روان‌کاری خود را حفظ کند.
عدم واکنش شدید با رطوبت محیط که فرآیند شارژ روغن را برای سرویس‌کار آسان‌تر می‌کند.
جلوگیری از تشکیل رسوب و کربن در قسمت‌های داغ کمپرسور.
قیمت مقرون‌به‌صرفه نسبت به روغن‌های مصنوعی که هزینه‌های نگهداری را کاهش می‌دهد.
در دسترس بودن و فراوانی در بازار لوازم یدکی برودتی
مناسب برای اکثر کمپرسورهای پیستونی (Reciprocating) و روتاری قدیمی

کاربرد و مزایا روغن‌های SL

با حذف تدریجی گازهای مخرب لایه اوزون و ورود گازهای HFC، نیاز به روغنی بود که بتواند با ساختار شیمیایی جدید مبردها ترکیب شود. روغن‌های معدنی با گازهای جدید مخلوط نمی‌شدند، بنابراین روغن‌های سری SL یا همان POE وارد میدان شدند. امروزه در سیستم‌های اینورتر و مدرن، استفاده از مدل‌هایی مثل روغن SL100 یک باید است و جایگزینی ندارد. مهم‌ترین مزایای این روغن به صورت زیر خواهد بود:

طراحی اختصاصی برای کار با مبردهای HFC مانند R410A، R134a، R404A و R407C
قابلیت امتزاج (حل شدن) عالی با مبرد که تضمین می‌کند روغن در اواپراتور گیر نمی‌کند و به کمپرسور باز می‌گردد.
فاقد واکس (Wax-free) بودن که از انسداد لوله مویی یا شیر انبساط در دماهای بسیار پایین جلوگیری می‌کند.
شاخص گرانروی (Viscosity Index) بالا که باعث می‌شود در دماهای بالا، لایه روغن روی قطعات پاره نشود.
پاک‌کنندگی بالا که باعث تمیز ماندن داخل لوله‌های مسی و اجزای سیستم می‌شود.
کاهش اصطکاک و مصرف انرژی در کمپرسورهای جدید.

تفاوت بین روغن‌های معدنی و مصنوعی

منشا تولید: روغن معدنی از نفت خام استخراج می‌شود، اما روغن مصنوعی حاصل واکنش الکل و اسید در محیط آزمایشگاهی است.
پایداری حرارتی: روغن‌های مصنوعی (SL) تحمل دمایی بالاتری دارند و دیرتر تجزیه می‌شوند.
حلالیت: روغن‌های مصنوعی حل‌کنندگی قوی‌تری دارند و ممکن است رنگ یا لاستیک‌های نامرغوب داخل سیستم را در خود حل کنند.
واکنش با آب: روغن مصنوعی در مجاورت رطوبت هیدرولیز شده و اسید تولید می‌کند که برای سیم‌پیچ موتور خطرناک است، اما روغن معدنی این واکنش را ندارد.
روانکاری: ساختار مولکولی یکنواخت در روغن مصنوعی باعث کاهش بیشتر اصطکاک نسبت به روغن معدنی می‌شود.
هزینه تولید: پروسه تولید روغن‌های مصنوعی بسیار پرهزینه‌تر از روغن‌های معدنی است.

بررسی تمامی مدل‌های GS و SL

برای اینکه انتخاب درستی داشته باشید، باید بدانید هر کد و شماره روی قوطی روغن چه معنایی دارد. ویسکوزیته یا غلظت روغن فاکتور تعیین‌کننده است. برای مثال روغن 3GS رقیق‌تر از روغن 4GS است و هر کدام برای نوع خاصی از کمپرسور و دمای کاری مناسب هستند. در جدول زیر پرکاربردترین مدل‌های موجود در بازار و مشخصات فنی آن‌ها را لیست کرده‌ایم تا مقایسه برایتان آسان‌تر شود:

مدل روغن	نوع روغن	کاربرد اصلی	نوع گاز سازگار	نوع کمپرسور مناسب
3GS	معدنی (Mineral)	کولر گازی – یخچال‌های خانگی	R22 / R12	روتاری، پیستونی کوچک و متوسط
4GS	معدنی (Mineral)	چیلرها – تهویه مطبوع صنعتی	R22	پیستونی بزرگ، اسکرال قدیمی
5GS	معدنی (Mineral)	سیستم‌های سنگین صنعتی	R22 / R502	کمپرسورهای دور پایین و سنگین
SL32	مصنوعی (POE)	یخچال فریزرهای جدید	R134a	پیستونی دانفوس و سکاپ
SL68	مصنوعی (POE)	داکت اسپلیت و چیلر	R410A / R407C	اسکرال کوپلند و دانفوس
SL100	مصنوعی (POE)	سیستم‌های تهویه مطبوع بزرگ	R410A / R134a	اسکرال و اسکرو بیتزر

نتیجه‌گیری

در نهایت باید گفت که تفاوت بین سری SL و GS تنها در نام آن‌ها نیست، بلکه در ساختار شیمیایی و نحوه تعامل آن‌ها با مبرد است. روغن‌های GS برای گازهای قدیمی مثل R22 و روغن‌های SL برای گازهای جدید مثل R410A و R134a ساخته شده‌اند. استفاده اشتباه از این روغن‌ها باعث سوختن سیم‌پیچ یا قفل شدن مکانیکی (جام کردن) کمپرسور می‌شود. همیشه پلاک کمپرسور را چک کنید و بر اساس توصیه سازنده روغن را تهیه نمایید. پیشنهاد می‌کنیم برای اطلاعات دقیق‌تر مقاله «معرفی بهترین روغن‌ها برای سیستم‌های برودتی» را نیز مطالعه کنید.

سوالات متداول

آیا می‌توان روغن 3GS را با روغن 4GS مخلوط کرد؟

خیر، این کار توصیه نمی‌شود. با اینکه هر دو معدنی هستند، اما ویسکوزیته (غلظت) متفاوتی دارند. مخلوط کردن آن‌ها غلظت استاندارد را تغییر می‌دهد و ممکن است روانکاری قطعات کمپرسور مختل شود.

اگر به جای روغن SL از روغن GS در سیستم R410A استفاده کنیم چه می‌شود؟

روغن معدنی (GS) با گاز R410A مخلوط نمی‌شود. در نتیجه روغن در اواپراتور می‌ماند و به کمپرسور برنمی‌گردد. این مسئله باعث خشک کار کردن کمپرسور و سوختن سریع آن خواهد شد.

چگونه اصل بودن روغن سانیسو را تشخیص دهیم؟

تشخیص روغن اصل سخت است اما معمولاً روغن‌های اصل دارای رنگ روشن و شفاف هستند، بوی زننده (مثل نفت سوخته) نمی‌دهند و بسته‌بندی آن‌ها دارای چاپ باکیفیت و بچ‌نامبر معتبر است.

چرا روغن‌های سری SL نباید زیاد در معرض هوا باشند؟

روغن‌های مصنوعی (POE) به شدت رطوبت را جذب می‌کنند. جذب رطوبت باعث اسیدی شدن روغن می‌شود که می‌تواند عایق سیم‌پیچ موتور را از بین ببرد و باعث اتصالی شود.

برای کولر گازی پنجره‌ای قدیمی از چه روغنی استفاده کنیم؟

اکثر کولرهای پنجره‌ای قدیمی با گاز R22 کار می‌کنند. بهترین گزینه برای این دستگاه‌ها روغن 3GS یا در مناطق بسیار گرمسیر روغن 4GS است.

مقالات